Portal
Giriş yap
1
Alevilerin kökleri ve geçirdikleri evreler Bir 24/2/2009, 13:12
| Araştırma: Alevilerin kökleri ve geçirdikleri evreler (3) |
Ali ERDOĞAN Alevilerin kökleri ve geçirdikleri evreler (3) Alevilerin Dergah-Devletçikleri (Işıklı şehirleri) M.S. Birinci yüzyılda yaşamış Amasya’lı ünlü coğrafyacı Strabon’un gezi notlarına göre: Dergah-Devletlerin Birinci yüzyıla kadar varlıklarını ve güçlerini koruyabilmişler. Kapadokya Koması  Maraş – Elbitan’ın batısında, Tufanbeyli ilçesinin kuzeyinde, Şarlak köy sınırları içinde kurulmuş. Bugün harabelerı bulunan bir eski çağ şehridir.Bu dergahta, “İereous (pir) mabedin ve hizmetlilerin ruhani başkanıdır. Ben orada konuk olduğum zaman bunların sayıları, kadın erkek karışık altı binden fazlaydı. Ayrıca mabedin geliri, Pirler tarafından kullanılan önemli bir arazisı vardı.” Bu dergah, Maraş, Akçadağ, Elbistan, Pazarcık ve Tufanbeyli arazilerini içine alan geniş topraklarda bugün, Alevi ocak ve Aşiretlerden olan Sinemilliler, Alhaslar ve Kürecikler yaşıyor. (Strabon, Geographica X11, 2/3). Tokat Koması / Kazova Tokat’ın Almus yolu üzerinde, bugün Hamamtepesı isimle bilinen höyüğün olduğu yer. Strabon’a göre, “Kalabalık ve öneml, bir ticaret merkeziymış. Festivallara katılmak için kadın ve erkekler toplanırmış. Tanrıça (Ma /Kadın Ana) onuruna kurbanlar keserlermış. Evliya Çelebi’ye göre: 15. Yy başlarında 7 adet Alevi-Bektaşi dergahı varmış. ( Açıkbaş Dergahı, Hıdır Dergahı, Çöreği Dergahı, Gajgal Dede Dergahı, Sünbül baba Dergahı, Gömsek Baba Dergahı ve Taşoluk Dergahı). Bu coğrafyada bugün Hubyarlı, Anşa Bacılı ve Sıraçlı Aleviler yaşıyorlar. Komama Kızılkaya Bu Dergah Strabon’un gezi notlarında yer almaz. Kutlu Ana’nın Hakkı adını taşıyan bir başka dergah-devlet de Antalya’nın kuzeyinde, Kızılkaya beldesinin batısındaki Şeref Höyüğünde kurulur. Orası şu anda höyüğ altındadır. Kommagene-Adıyaman  Strabon’un gezi notlarında iki yerde geçer, bu dergah-devletine. Adıyaman- Kahta ilçesinin Yenice nahiyesinin sınırları içerisinde bulunan Nemrut Dağı Heykelleri’nin bulunduğu yerdi. Buranın baş şehri Samsat’tı. Burası Hitit konfederasyonun bir parçasıymış. Hititlerden sonra Asur ve Babil Krallıkları içinde yer alır.1240 yılında ortaya çıkan Büyük Babai Hareketi olarak tarihe geçen Alevi başkaldırısının iki büyük merkezi vardı. Amasya ve Samsat şehriydi. BABA İSHAK başkaldırının fiili lideriydi. Selçuklulara yenildiler. Hüseyin Hüsameddin, “Amasya Tarihi” adlı eserinde: “Baba İshak’ın sözde Müslüman olmuş gibi göründüğünü ancak gerçekte Müslümanlıkla alakası olmadığını ifade ettikten sonra onun Kommangene –hanedanına mensub olduğunu ve Amasya merkezli bir devlet kurmak istediğini söyler. ( Abalızade Hüseyin Hüsameddin Efendi, Amasya Tarihi, Amasya Belgeseli, Kültür Yayınları, 2008. Komania- Çanakkale  Kaz Dağlarına dökülen, Kızılkeçili Çayı’n yatağında Gölcük mevkiindedir. Kutsal Ana’ın ülkesi. Diğeri ise, Baba Burnu’nda beşik tepe üzerindedir. Yapılan kazılarda burada eski çağda Işıklı /Alevi ülkesi olduğu ifadeediliyor. 13. Yüzyılda Balıkesir ve Erdemit’i içine alan bölgede Karasi Alevi Beyliği hüküm sürmüş. Bugün Kaz Dağların kuytularında yerleşik pek çok Alevi köyü mevcuttur: ( Akçeşme, Aykırıoba, Çiftlikdere, Damyeri, Değirmendere) gibi kırktan fazla köy var.Fransız Arkeolıg Charles Texier, 1833 yılında yayınladığı ‘Asya Minor’ (Küçük Asya) adlı eserinde, Kaz Dağlarının zirvesinde ‘Kadın Ana’ adına adamış bir mabet bulunduğunu yazar. Aleviler, Kadın Ana’nın kızı “Sarıkız’ın” mezarının Kaz dağlarının 1750 rakımlı tepesinde olduğuna inanırlar. Bu mezar Tahtacı Alevilerin Kabesi olduğuna inanılır. Yedi senede bir kurban kesilirmiş. Yazar Tahir Harimi Balcıoğlunun anlattıklarına göre, her yıl 13 Ağustos – 11 Eylül arasında hac ziyareti yapılırmış. Hac sonunda Ayin-i Cem, Narlıdere Yanyatır Ocağı Dedelerince yürütülürmüş. Alevi devleti Osmanlı Beyliğin kuruluşu  Selçuklular, on birinci yüzyılın ikinci yarısında Anadolu kapılarına dayanması, Hıristiyan Bizans zülmünde bıkan yerlı halkı sevindirmiş. Katliamlara, sürgünlere, yangınlara, göçe uğrayan Alevi Halkı ayaklandı. Düşmanımın düşmanı benim dostumdur inanışiyle 1071 Malazgirt Savaşında Selçuklu Sultan’ı Alparslan’a yadım ettiler. Bizanslıler yenildiler. Selçuklular Anadolu’ye yerleştiler. Aleviler, Niksar’da Danışmentliler devletini kurdular. Daha sonra Danışmentliler üçe bölündü. Selçuklular tarfından ortadan kaldırıldı. Ama Alevi ocakları varlıklarını sürdürdüler.1299 de Bilecik’te Osman Bey, Alevilerin yardımıyla Osmanlı Beyliğini kurdu. Bu Beylik daha sonra Osmanlı İmparatorluğu ismini alacak. Dört yüz yıl ayakta kalacak ve Alevilere kan kusturacak. Osman Beyin karısı, Bala Hatun Alevilerin Mürşidi Şeyh Edibali’nın kızıdır. Osman Bey ölünce oğlu Orhan Bey, yönetimi ele aldı. Karasi Alevi beyliği kendiliğinde katıldı. Onun donanmasiyle Orhan Bey Rumeliye geçti. Alevilerin yardımıyle bir çok yerler alındı... Devam edecek. |
Özgürlüğün Sesi... Sizin Sesiniz...Özgürce...
Anahtar Kelime | Tags:
