Portal
Giriş yap
1
ALEVILIKTE SEMAH Bir 29/1/2009, 16:33
Arapca bir sozcuk olan semah,turkcede "gokyuzune yukselme "anlamina gelir.Topluca yapilan Ayini cem ibadetlerinin ayrilmaz bir parcasidir.Cemlerdeki ,her biri ayri bir anlam ve oneme sahip olan oniki hizmetlerden biridir.Geleneksel inaca gore kaynak KIRKLAR CEMINE dayanir.
Semah alevi inancinin muzik,soz ile birlikteligini temel alan bir cosku halidir.Ayni zamanda ibadet (zikr le ayin) olarak gorulen bu cosku hali,aleviligin ayit edici ozelliklerindendir.Semah ayni zamanda tanri askina ulasmak icin ortaya cikan coskunun bir tur disavurumu olarak daalgilanir ve yorumlanir.Alevi gelenegine gore semahin kaynagi kirklar meclisi olup ,ilk semahin kirklar meclisinde donuldugune inanip itikat edilmektedir.Bu icsel manevi yasanti ,dilin ve kelimelerin kalibina burunerek zahiri dunyaya cikar.ancak o zamanda canli bir yasanti olmaktan cikarak ,kelimeler ve semboller yigini haline gelir.
Mevlevilerde de semah vardir fakat bu yinede alaevi semahlarindan koklu bir sekilde ayrilir.Zira mevleviler islamin seriat kurallari geregi semalarinda sadece erkeklere yer verirler.KADINLAR SEMAHA ALINMAZLAR.
Alevilerde ise kadin -erkek ayrimina yer yoktur (ALEVILERDE HEPSI CANDIR)Bu yuzden kadin-erkek birlikte donerler.alevi inancinda uc ,bes, yedi ,dokuz,on iki gibi sayilan ozel bir anlami oldugu icin ,semah donen canlarin sayilari bunlara gore tespit edilirSemahlarin bir ozelligide bas acik ,yalin ayak (uryan -buryan )donulmesidir.giysilerde yoreden yoreye farkliliklar gostersede genelde alevi inancinda ozel anlamlari olan KIRMIZI VE YESILrenkler giyilmesine ozen gosterilir.Semah donen bacilar baslarini bellerine kadar uzanan bu renkli giysilerle kapatir ve uzerine yesil kusak baglarlar.Alevi semahlari baglam esliginde dairesel bir sekilde donulur.Alevilerin Cepni kolu ise semahta kullanilan enstruman sayisinin on iki olmasina (ONIKI IMAMLARI TEMSILEN)ozen gosterilir.
Semahlar yoreden yoreye bicimsel farkliliklar gostersede ozu daima birdir;gaye ve anlam aynidir.Bircok semah cesitleri vardir .Ya hizir semahi,alacam semahi, kirklar semahi ,ali nur semahi ,kirat semahi turnalar semahi dem geldi semahi,capraz semahi bunlardan sadece bir kacidir.
semahin bir cok cesidi olmasina ragmen hic bir turunde el ele tutulmaz.Mursi -i temsilen postta oturan dedey sirt donulmez.Postun onunden gecerken cemal cemale gelinirki bununda alevi inancinda onemli bir anlami vardir.Hilmi dedebabanin bir nefesinde bunun anlami su dizelerde dile getirilir.
TUTTUM AYNAYI YUZUME
ALI GORUNDU GOZUME
NAZAR EYLEDIM OZUME
ALI GORUNDU GOZUME
Semahlarda el ve ayak hareketlri mistik anlamlar icerir.Bir elin avuc icinin goge donuk ,digerinin ise yere donuk olmasi,alevi sufi ve dervislerin deyimiyle HAKTAN ALDIGINI HALKA VERMEK anlamina gelir.Semahin ,birbirini tamalayan uc asamasi vardir.
Agirlamadakimuzigin agir agir ilerleyen ritmiyle kisi kendini el ve ayak figurleriyle yavas yavas konsantre ederek ice yonelmeye hazirlar.Ardindan ikinci asama olan hizlanma sureci baslar.Disariyla bagini keserek "ic alemlerib kapisi ni"aralar ve oraya girmeye calisir.
Agir agir baslayan ve belli anlamlari olan figurler esliginde semah harelketlri giderek hizlanir.Okunan semah deyisleri ile uygulanan hareketler arasinda bir uyum olur. Ornegin alevi inancinda onemli bir yeri olan TURNA KUSUile iliskilendirilen turnlar semahi inda ,turna kusunu simgeleyen hareketler canlandirilmaktadir.Semah sirasinda cemde bulunan canlar "HAKK ICIN OLA,SEYR ICIN OLMAYA "gibi sozlerle semaha eslik ederler.Semah ,dedenin semahcilara duasiyla son bulur.Ayni zamanda muzigin ritmi de buna paralel olarak hizlanmya baslamistir.Turnanin gokyuzunde suzulurken hissetigi hafiflik halini hisseder.
Ucuncu asama ise,icindeki sonsuz kuvvet ve kudret olan hakkla butunlesme asamasidir.Artik carka girmistir ,sadece dunyayla (zahirle) degil,kendi benligiyle de bagi kesilmistir.Bu son asamada Hakk la Hakk olan semah donen canlar ,icsel dunyanin derinligine dalarak derin bircezbe (kendinden gecme,tasma ,trans )hali yasar.
Semahin neden alevi inancinin bir parcasi oldugu ve neden bir halk dansi olarak takdim edilemyeceginin altinda yatan gercek iste budur.Toplumsal sartlanmisliktan ve nefsin yarattigi tabulardan ibaret olan kural ve kaideler vaistasiyla allahin asla kavranmayacaginin delili alevi inanci bu yoldan berrak bi sekilde ortaya cikar.
Semah alevi inancinin muzik,soz ile birlikteligini temel alan bir cosku halidir.Ayni zamanda ibadet (zikr le ayin) olarak gorulen bu cosku hali,aleviligin ayit edici ozelliklerindendir.Semah ayni zamanda tanri askina ulasmak icin ortaya cikan coskunun bir tur disavurumu olarak daalgilanir ve yorumlanir.Alevi gelenegine gore semahin kaynagi kirklar meclisi olup ,ilk semahin kirklar meclisinde donuldugune inanip itikat edilmektedir.Bu icsel manevi yasanti ,dilin ve kelimelerin kalibina burunerek zahiri dunyaya cikar.ancak o zamanda canli bir yasanti olmaktan cikarak ,kelimeler ve semboller yigini haline gelir.
Mevlevilerde de semah vardir fakat bu yinede alaevi semahlarindan koklu bir sekilde ayrilir.Zira mevleviler islamin seriat kurallari geregi semalarinda sadece erkeklere yer verirler.KADINLAR SEMAHA ALINMAZLAR.
Alevilerde ise kadin -erkek ayrimina yer yoktur (ALEVILERDE HEPSI CANDIR)Bu yuzden kadin-erkek birlikte donerler.alevi inancinda uc ,bes, yedi ,dokuz,on iki gibi sayilan ozel bir anlami oldugu icin ,semah donen canlarin sayilari bunlara gore tespit edilirSemahlarin bir ozelligide bas acik ,yalin ayak (uryan -buryan )donulmesidir.giysilerde yoreden yoreye farkliliklar gostersede genelde alevi inancinda ozel anlamlari olan KIRMIZI VE YESILrenkler giyilmesine ozen gosterilir.Semah donen bacilar baslarini bellerine kadar uzanan bu renkli giysilerle kapatir ve uzerine yesil kusak baglarlar.Alevi semahlari baglam esliginde dairesel bir sekilde donulur.Alevilerin Cepni kolu ise semahta kullanilan enstruman sayisinin on iki olmasina (ONIKI IMAMLARI TEMSILEN)ozen gosterilir.
Semahlar yoreden yoreye bicimsel farkliliklar gostersede ozu daima birdir;gaye ve anlam aynidir.Bircok semah cesitleri vardir .Ya hizir semahi,alacam semahi, kirklar semahi ,ali nur semahi ,kirat semahi turnalar semahi dem geldi semahi,capraz semahi bunlardan sadece bir kacidir.
semahin bir cok cesidi olmasina ragmen hic bir turunde el ele tutulmaz.Mursi -i temsilen postta oturan dedey sirt donulmez.Postun onunden gecerken cemal cemale gelinirki bununda alevi inancinda onemli bir anlami vardir.Hilmi dedebabanin bir nefesinde bunun anlami su dizelerde dile getirilir.
TUTTUM AYNAYI YUZUME
ALI GORUNDU GOZUME
NAZAR EYLEDIM OZUME
ALI GORUNDU GOZUME
Semahlarda el ve ayak hareketlri mistik anlamlar icerir.Bir elin avuc icinin goge donuk ,digerinin ise yere donuk olmasi,alevi sufi ve dervislerin deyimiyle HAKTAN ALDIGINI HALKA VERMEK anlamina gelir.Semahin ,birbirini tamalayan uc asamasi vardir.
Agirlamadakimuzigin agir agir ilerleyen ritmiyle kisi kendini el ve ayak figurleriyle yavas yavas konsantre ederek ice yonelmeye hazirlar.Ardindan ikinci asama olan hizlanma sureci baslar.Disariyla bagini keserek "ic alemlerib kapisi ni"aralar ve oraya girmeye calisir.
Agir agir baslayan ve belli anlamlari olan figurler esliginde semah harelketlri giderek hizlanir.Okunan semah deyisleri ile uygulanan hareketler arasinda bir uyum olur. Ornegin alevi inancinda onemli bir yeri olan TURNA KUSUile iliskilendirilen turnlar semahi inda ,turna kusunu simgeleyen hareketler canlandirilmaktadir.Semah sirasinda cemde bulunan canlar "HAKK ICIN OLA,SEYR ICIN OLMAYA "gibi sozlerle semaha eslik ederler.Semah ,dedenin semahcilara duasiyla son bulur.Ayni zamanda muzigin ritmi de buna paralel olarak hizlanmya baslamistir.Turnanin gokyuzunde suzulurken hissetigi hafiflik halini hisseder.
Ucuncu asama ise,icindeki sonsuz kuvvet ve kudret olan hakkla butunlesme asamasidir.Artik carka girmistir ,sadece dunyayla (zahirle) degil,kendi benligiyle de bagi kesilmistir.Bu son asamada Hakk la Hakk olan semah donen canlar ,icsel dunyanin derinligine dalarak derin bircezbe (kendinden gecme,tasma ,trans )hali yasar.
Semahin neden alevi inancinin bir parcasi oldugu ve neden bir halk dansi olarak takdim edilemyeceginin altinda yatan gercek iste budur.Toplumsal sartlanmisliktan ve nefsin yarattigi tabulardan ibaret olan kural ve kaideler vaistasiyla allahin asla kavranmayacaginin delili alevi inanci bu yoldan berrak bi sekilde ortaya cikar.
Özgürlüğün Sesi... Sizin Sesiniz...Özgürce...
Anahtar Kelime | Tags:
